ana resim

Kolaj Dekolaj

03 Mayıs - 13 Temmuz 2008

Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi; 3 Mayıs 2008 - 13 Temmuz 2008 tarihleri arasında, Kolaj Dekolaj Burhan Doğançay ve Jacques Villeglé sergisine ev sahipliği yaptı.

Çok farklı köken ve kültürlerden gelmelerine karşın, 1929 İstanbul (Türkiye) doğumlu Burhan Doğançay’la 1926 Quimper (Fransa) doğumlu Jacques Villeglé benzer şekilde kentle ilgilenmişlerdir. Biri erken dönemlerinden başlayarak çeşitli yerlerde olan biteni görmek için yolculuk etme gerekliliğini hissederken, diğeri Paris’e yerleşip başka sanatçılarla birlikte “Yeni Gerçekçilik” serüvenine katılır. Burhan Doğançay’ın sanatı önceleri klasik resimleri anımsatsa da –yolculuklarının tanıklığı, guvaşlar ve suluboyalar– sanatçı, 1960’lı yıllardan sonra ziyaret ettiği kentlerin duvarlarından topladığı imge ve simgelerle beslenmeye başlar yalnızca. Jacques Villeglé ise, 1949’dan sonra sanatını kentteki afiş panolarından topladığı malzemelerle biçimlendirir; “anonim yırtık afişler” olarak adlandırdığı bir “tablolar” dünyası ortaya koyar.

İlki kolaj, ikincisiyse dekolaj yapar. Bu iki yöntem birbirine koşut değilse de benzer olan iki tutumu yansıtmaktadır: Bir yandan sırtını kent izleğine dayamış rengârenk bir ikonlar dünyası yaratırken, bir yandan da o dünyanın bütünüyle soyut kompozisyonlar içinde eridiği bir imgeler dünyası kurarlar.

Kuşaklarının önde gelen sanatçılarından ikisini aynı sergide buluşturma düşüncesi, iki sanatçının benzerliklerini ve aynı zamanda farklılıklarını açığa çıkarmayı hedeflemektedir. Onların bu yapıtları, kendi tarzlarında, aynı estetik atılım içinde “graffiti” sanatının yükselişini haber vermektedir.

Philippe Piguet
Küratör

Kolaj Dekolaj
Burhan Doğançay

1929’da İstanbul’da doğan Burhan Doğançay sanat eğitimini ilk olarak iki tanınmış Türk ressamından, babası Adil Doğançay ve Arif Kaptan’dan aldı. Yüksek eğitimini Paris Üniversite’sinde sürdüren Doğançay, burada ekonomi doktorasını tamamladı. Paris’te okuduğu dönemde, L’Académie de la Grande Chaumière’de resim çalışmalarına katıldı. 1962 yılında onu New York’a götüren kısa süreli diplomatik kariyerinin ardından 1964’de kendini tamamen sanata adamaya karar verdi ve New York’a yerleşti.

Eskiden beri kent duvarlarına yoğun ilgi duyan Doğançay, dış etkenlerin saldırısına ve insanoğlunun bıraktığı izlere karşın, zamanın geçişini kanıtlarcasına ayakta durduğuna inandığı, bir anlamda toplumun barometresi olarak nitelendirdiği duvarları kendine konu olarak seçti. Sanatçı, 1970ler’in ortasında o dönemde ikincil olarak gördüğü yeni bir projeye başladı: kent duvarlarını fotoğraflamak. Zaman içinde, bu proje gerek önem, gerekse içerik bakımından ivme kazandı ve günümüzde -başlangıcından neredeyse kırk yıl sonra- yüzden fazla ülkeyi kapsar hale geldi. 1982 yılında bu projenin ürünleri sanatçının kişisel sergisi olarak Paris’teki Georges Pompidou Center’da Les murs murmurent, ils crient, ils chantent … (Fısıldayan Duvarlar) başlığıyla sergilendi. Duvar fotoğrafları çağımızın canlı birer arşivi olmakla kalmayıp, Doğançay’ın her biri kendi başına içinde yaşadığımız çağı belgeleyen eserlerinin de çekirdeğini oluşturdu.

Kolaj tekniğiyle çalışmayı tercih eden Doğançay’ın duvarlardan derlediği poster ve nesneler, eserlerinin ana malzemesini oluşturur. Bunların bir kısmı fümaj (yanmakta olan bir mumla elde edilen karartma etkisi) tekniğiyle bir ölçüde yoğunlaştırılmıştır. Doğançay farklı dizilerde duvarları yeniden yaratır ve bunları eserlerine kattığı kapılar, renkler, duvar yazıları, ya da nesnelerle ilişkilendirir. 1970 ve 80ler’de kent duvarlarına getirdiği yorum, onun alamet-i farikası haline gelen Ribbons (Kurdeleler) dizisine dönüşmüştür. Kolajlarını yaptığı ilan panosu parçalarının aksine, bu dizide yer alan eserler temiz kağıt şeritlerinden ve bunların kaligrafik olarak biçimlendirilmiş gölgelerinden oluşmaktadır. Üç boyutlu maketlerden ortaya çıkan bu dizi, daha sonraları sanatçının alükobond ve aliminyum gölge heykellere yönelmesine de yol açmıştır.

Sanat hayatı boyunca sayısız ödül alan Doğançay’ın eserleri pek çok yayında yer almıştır. Bunlardan en önemlileri: Dogançay (Hudson Hills Press, 1986); Dessine-Moi l’Amour (Editions Syros-Alternatives, 1992); Bridge of Dreams (Hudson Hills Press, 1999); Walls of the World (Kerber Verlag, 2003); Works on Paper 1950-2000 (Hudson Hills Press, 2003). Yakın bir geçmişte yayınlanan Urban Walls: A Generation of Collage in Europe & America (Hudson Hills Press, 2008) adlı kitapta da sanatçının eserlerine önemli bir yer ayrılmıştır.

Doğançay zamanın büyük bir kısmını New York ve 2004 yılında Doğançay Müzesi’ni (Türkiye’nin ilk kişisel modern sanat müzesi) kurduğu İstanbul’da geçirmektedir. Sanatçının Türkiye’nin güneyinde de bir atölyesi bulunmaktadır.

Kolaj Dekolaj
Jacques VILLEGLÉ

1926’da Quimper’de doğan Jacques Villeglé 1947’de Saint-Malo’da etraftan topladığı nesneleri biriktirmeye başlar: çelik teller, II. Dünya Savaşı’ndan kalma Atlantik Duvarı’nın kalıntıları,vs. 1949’da, yalnızca yırtık afişlere yönelir ilgisi. Haziran 1953’te, entelektüel ortağı Raymond Hains’in yivli cam dokusuyla okunmaz hale getirilen, Camille Bryen’in fonetik şiiri Hepérile Éclaté (Patlamış Hepérile) yayımlanır. Şubat 1954’te, letrist ozan François Dufrêne’le tanışırlar, o da onları Yves Klein’la, ardından Pierre Restany’yle ve Jean Tinguely’yle tanıştırır. Bu isimler Birinci Paris Bienali’ne ortaklaşa katılımlarından sonra, birlikte Nouveaux Réalistes (Yeni Gerçekçiler) grubunu kuracaklardır.

Öncesinde, 1958’de, Villeglé yırtık afişler üstüne Des Réalités collectives (Ortak Gerçeklikler) adlı bir değerlendirme yazısı kaleme alır. Bir anlamda Yeni Gerçekçilik'in habercisidir bu metin. Ondan sonra, 1959’da yarattığı lacéré anonyme (anonim yırtık) kavramının tarihçisi olarak değerlendirilir.

Özellikle anonim olan uygarlık izlerini toplayarak, 1969’dan sonra, 1939 tarihli Le Viol des foules par la propagande (Propagandanın Halka Tecavüzü) adlı kitabın yazarı Profesör S. Çakotin’e adadığı toplumsal-siyasal bir alfabe ortaya koyar. 2003’te Musée Sainte-Croix de Poitiers’de toplumsal-siyasal işlere adanmış bir retrospektif sergi açılır.

1957’den bu yana, Villeglé Avrupa’da ve Amerika’da 150’den fazla kişisel sergide izleyiciyle buluşmuş, dünyanın dört bir yanında ortaklaşa gösterilere katılmıştır. Yapıtları Avrupa ve Amerika’nın en önemli müzeleri tarafından satın alınmıştır.

Eleştirmen ve roman yazarı Bernard Lamarche-Vadel (Marval, 1990) ile biyografi yazarı Roger Caillois (Ides et Calendes, 2001) ve Odile Felgine (Guy Pieters Gallery, 2005) tarafından monografileri yayımlanmıştır. 2005’te, Paris’teki Transéditions yazılarını toplu halde basar. Hanover’deki müzesinde koleksiyonundan parçalarla onun bir sergisini düzenleyen Ahlers Pro Arte Vakfı'nın aracılığıyla da, Hamburg’daki Nautilus yayınevi bu yazıları Almanca'ya çevirir.

1988’den beri Villeglé'nin kapsamlı ve tematik yırtık afişler katalogunun on dokuz cildinin yedisi yayımlanmıştır. Carrefour politique (Siyasal Kavşak) adlı bir cildi 1997’de Aquitaine Atölyeleri kurulurken yayımlanır (Vers les arts yayınları).

2007’de, Paris Grand Palais’de ve Hanover'deki Sprengel Museum’da açılan Nouveau Réalisme (Yeni Gerçekçilik) sergilerine ve Centre Georges Pompidou’daki Airs de Paris’e (Paris Havaları) katılmış; üç galeride kişisel sergileri düzenlenmiştir: Padova’daki Vecchiato New Art’ta, Lüksemburg’daki Lucien Schweitzer’de ve Paris’teki Georges-Philippe & Nathalie Vallois’da.

Paylaş

 

sergi resim
sergi resim
sergi resim
sergi resim

Sergi Kataloğu

art shop

Kolaj Dekolaj

İncele